خانه / احكام و مسائل شرعي / ريش تراشيدن يا ريش گذاشتن؟!

ريش تراشيدن يا ريش گذاشتن؟!

ريش تراشي (1)

سوال:آيا تراشيدن ريش براي مرد اشكالي دارد؟ لطفا  تاريخچه  و روايات مربوط به آن را بيان فرماييد؟

تاریخچه ای از ریش گذاشتن:
وقتی تاریخ ریش گذاشن بررسی می شود ، یک نوع افراط و تفریط در آن بوده به طوری که عده ای ریش خود را آنقدر بلند می کردند که به زمین کشیده می شده و افرادی را اسیر جمع آوری آن از زیر دست و پا می کردند . در مقابل برخی ریش خود را از ته می زدند ،در اسلام کوتاه کردن سبیل و گذاشتن ریش در حد متعارف و آن گونه که شرع مقدس تعیین نموده ، مورد تشویق قرار گرفته است . و در مقابل آن تراشیدن ریش و بلند نمودن سبیل و خود را شبیه بیگانگان نمودن بسیار مذمت شده است .

روایات در مورد ریش و محاسن مرد:
پیامبر (ص) فرمودند : پس آدم پس از روزه گرفتن ایام البیض از روی اندوه نشست و سر را در میان زانو گذاشت و گفت : اندوهگین و غمگین خواهم بود تا امر خدا برسد . پس حق تعالی جبرئیل را بسوی او فرستاد و گفت : ای آدم ، چرا تو را اندوهناک و محزون می بینم ، گفت : پیوسته چنین غمگین خواهم بود تا امر خدا برسد . جبرئیل گفت : من فرستاده خدا به سوی توام ، خداوند تو را سلام می رساند و می فرماید : ای آدم «حیاک الله و بیاک»
گفت : معنی ـحیاک الله » را دانستم یعنی خدا تو را زنده بدارد ، پس «بیاک» به چه معنی می باشد ؟
جبرئیل گفت : یعنی خدا تو را خندان می گرداند .
پس آدم به سجده رفت و چون سر از سجده برداشت ، سر به سوی آسمان بلند کرد و گفت : خداوندا ، حسن و جمال مرا زیاده گردان ؛ چون صبح شد ، ریش بسیار سیاهی بر روی او روییده بود ، دست بر آن زد و گفت : پروردگارا ، این چیست ؟ فرمود : این لحیه است ، زینت دادم تو را به این و فرزندان تو را تا روز قیامت .(1)
1- علل الشرایع ، ص 338 / حیوه القلوب ج 1 ص 163 و164

ایها الذین امنوا لا تتبعوا خطوات الشیطان و من یتبع خطوات الشیطان فانه یأمر بالفحشاء و المنکر .ای کسانی که ایمان آورده اید پیروی و متابعت از گامهای شیطان نکنید ، هر کس پیرو گامهای شیطان شود او را به فحشاء و منکر فرمان می دهد . خطوات شیطان یعنی راههایی که شیطان برای انسانها ترسیم می کند و آنها را به آن راه دعوت می کند و آن جز منکر و فحشاء و خلاف شرع و عقل سلیم چیز دیگری نمی باشد که از جمله آنها تراشیدن ریش است که در شرع مقدس اسلام از منکرات شمرده شده است.چنانکه در منهاج النجات مرحوم فیضمی نویسد:و من العاصی ترک الواجبات و اتیان البدع و القعود فی المسجد جنبا او حادضا( الی ان قال ) و حلق اللحیه یعنی : از جمله معاصی ترک واجبات است و انجام بدعتها و نشستن در مسجد در حال جنابت یا در حال حیض ( تا اینکه فرموده ) و تراشیدن ریش است .

در منابع روایی روایات زیادی در باب مذمت ریش تراشی داریم که به عنوان نمونه روایاتی از حضرت رسول(ص) و حضرات ائمه(ع) می آوریم:

رسول الله(ص): “أحفوا الشوارب و أعفوا اللحی” یعنی سبیلتان را كوتاه كنید و ریش خود را آزاد بگذارید.حلق اللحیة من المثلة و من مثل فعلیه لعنةالله” یعنی تراشیدن ریش نوعی مثله كردن است و لعنت خدا شامل كسی كه چنین كند. رسول الله(ص): “الشیب نور المؤمن من أراد أن یطفئه فلیطفئه” یعنی ریش نور مؤمن است. پس هر كس خواست نورش خاموش كند چنین كند.اما حكمت حكم حرمت ومذمت ریش تراشی چیست؟ در روایات ما مواردی چند آمده است:

عدم تشبه به یهود:

قال رسول الله(ص): «حفوا الشوارب و اعفوا اللحی و لاتشبهوا بالیهود» یعنی سبیل هایتان را كوتاه نمائید و محاسن ـ یا ریش ـ خودتان را بلند بگذارید و خود را شبیه یهودیان مگردانیدضمنا تراشیدن ریش از اعمال قوم لوط بوده است. پیامبر اكرم(ص) ده عمل زشت و گناه را باعث نابودی قوم لوط معرفی می كنند، كه از آن موارد ده گانه به تراشیدن ریش و بلند كردن سبیل نیز اشاره می فرمایند.اسلام برای حفظ هویت فرهنگی به مسلمانان دستور داده كه علاوه بر اعمال صالح، ظاهر خود را شبیه به بیگانگان نكنند.

عظمت و نشانه مردانگی: امام صادق(ع) می فرمایند: “هنگامی كه انسان مو و ریش در صورتش می روید، این حالت علامت و نشانه مردانگی اوست، و عظمت و ابهت او را می رساند و او را از حد و مرز بچه ها و شباهت به زنان خارج می سازد.” در بعضی روایات از آن به زینت مردان تعبیر شده است. امام رضا(ع) فرموده اند: “خداوند مردان را به وسیله محاسن زینت داده است، ریش فضیلتی برای مردان است، و بوسیله ریش مردان از زنان شناخته می شوند.”

و اما برخی ضررهای ثابت شده از ریش تراشی توسط پزشکان و ….هر گاه صورت تراشیده شودمیکروبهای مختلفدر منافذ پوست جای گرفته و بوسیله همان منافذ و سوراخ های ریزی که در پوست قرار دارد راهی برای پیشرفت خود باز می کند.تراشیدن ریش به علت تحریک دائمی و مکرر پوست صورت موجب پیری زود رس می شود.تراش ریش ایجاد جوش نموده و موهای صورت را سفید می کندتکرار تراش ریش باعث از بین بردن زیبایی و روشنایی چهره می شود…در نهایت با توجه به حکم حرمت ریش تراشی و ضررهای ثابت شده برای آن ، تصمیم با خود افراد است .وکسی نمی تواند افراد بی ریش را مورد اهانت قرار دهد.وآنها را به ریش گذاشتن اجبار کند.چرا که گاهی در بین همین افراد بی ریش آفرادی با خصوصیا ت اخلاقی بسیار خوب پیدا می شود .پس بهتر است سطح آگاهی یکدیگر را بالا ببریم تا درست تصمیم بگیریم…..

ریش تراشی در کلام امیر المومنین (ع) :

((حبابه والبیه )) می گوید : حضرت علی (ع) را در جلوی لشگر دیدم در حالی که با تازیانه
دو سری فروشندگان ماهی بی فلس (غیر پولک دار ) را که فروش آن حرام بود می زد ،
و میفرمود : ((ای فروشندگان ماهی هایی که مسخ شده بنی اسرائیل اند و ای لشگر
بنی مروان ))
((فرات بن احنیف )) سوال کرد : لشکر بنی مروان چه کسانی هستند ؟
حضرت علی (ع) فرمود:
آنها گروهی بودند که ریش های خود را می تراشیدند و سبیلهایشان را تاب می دادند ، و در
اثر این دو گناه مسخ شدند و به شکل حیوانات در آمدند
(اصول کافی،باب ترجمه فارسی ج2، ص 252 ، )

احترام ریش نزد درویشان :
قلندران و درویشان در عراق موی سر و ابرو را می تراشیدند و در ایران تاری از موی ریش
و سبیل را به عنوان ارادت و دوستی و مردی و یا برای شرط نذر برای یکدیگر ارسال
می کردند و یا گرو می گذاشتند.
در یک دوره طولانی اگر ریش کسی را می کندند ، آنقدر توهین آمیز بود که مرگ را بر آن
ترجیح می داد و ریش داشتن را مورد احترام قرار می دادند ، و چه بسا بعضی دولت ها ریش
انسان های مجرم را می تراشیدند و تبعیدش می کردند و با پیاده و سواره در شهر در معرض
تماشای عموم قرار می دادند .
فایده موی سر و ریش


1- نعمت و لباس خداوند :
پیامبر (ص) فرمود : مو و (ریش) زیبا لباسی است که خداوند داده بنابراین آن را گرامی
بدارید . (مکارم الخلاق ص 70 )

2- سبب بر آورده شدن حاجت :
امام صادق (ع) در تفسیر آیه 31 سوره اعراف که می فرماید : زینت خودتان را در هنگام
مسجد رفتن همراه داشته باشید فرمود :
شانه کردن ، مو (و ریش) را زیبا می نماید و باعث بر آورده شدن حاجت می گردد
(مکارم الخلاق ص 70 )

3- مانع وبا :
و همچنین آن حضرت (ع) فرمود :
شانه کردن موی سر وریش غم و غصه و وبا را از بین می برد (و موجب شادابی میگردد)
4- جلوگیری از درد دندان :
و نیز آن حضرت (ع) فرمود :
شانه کردن ریش ، دندان ها را محکم می سازد .

5- باعث قطع بلغم :
امام صادق (ع) فرمود : شانه کردن موی سر ( و ریش ) بلغم را قطع می کند

6- دور کننده فقر و درد :
امام صادق (ع) فرمود : شانه کردن موی سر (و ریش) سبب از بین رفتن فقر و درد می گردد
(مکارم الخلاق ص 71 )

7- منشاء برکت :
رسول گرامی اسلام (ص) فرمود :
شانه زدن ریش ها رزق و روزی را زیاد می گرداند .
(تفسر صافی ج 3 ،ص189 ذیل آیه سوره اعراف )

باعث رساندن آسیب به صورت :
رسول خدا (ص) فرمودند:
محاسن (ریش) را از ته زدن یک نوع مثله ( شکنجه و آزار جسم و روح ) است و کسی که
خود را از شکنجه و اذیت کند لعنت خداوند بر او باد .
مستدرک الوسائل : ج 1 ص 406 – سفینة البحار : ج 2 ص 508 )

عظمت و نشانگی مردانگی :
ریش از نشانه های مرد بودن است و عظمت و ابهت او را نشان می دهد و ریش در آوردن
در مرد علامت آن است که دیگر او جزء بچه ها و زنان نیست ، کسی که ریش خود را
می تراشد ، این نشانه و ابهت مردی را از بین می برد و خود را شبیه زنان می گرداند
مفضل یکی از یاران امام صادق (ع) درباره علت ریش سوال کرد .
آن حضرت (ع) در جواب فرمود:
هنگامی که انسان مو و ریش در صورتش می روید، این کار علامت و نشان مرد بودن و
عظمت و ابهت او را می رساند و او را از حد و مرز بچه ها و شبیه زنان بودن خارج میسازد
بعد آن حضرت (ع) فرمود : اگر فرزندی که متولد می شود ، مونث و دختر باشد، صورت او
به خاطر نروئیدن یش صاف و پاکیزه می ماند تا این پاکیزگی و شادابی و طراوت در صورت
زن سبب تحریک و جلب مردان و زمینه را برای ازدواج با یکدیگر فراهم سازد که ازدواج
هم برای باقی ماندن نسل بشر می باشد (بحار . ج 3 ، ص 62 و 75 )
4- زینت مردان :
از امام رضا (ع) سوال شد : چه امتیاز و ارزشی در ریش است که مردان دارند ولای زنان
ندارند ؟
امام (ع) فرمودند : خداوند مردان را به وسیله محاسن زینت داده است و فضیلتی برای مردان
است و به وسیله ریش مردان از زنان شناخته می شوند .
(سفینة البحار ، ج 2 ، ص 508 )

علت گذاشتن ریش و حرمت تراشیدن آن :
1- دستور خداوند حکیم :
رسول خدا (ص) نامه هایی برای پادشاهان کشورها از جمله ((خسرو پرویز )) شاه ایران
برای پذیرش اسلام فرستاد. شاه مغرور و فاسد نامه پیامبر (ص) را پاره کرد و دستور
دستگیری آن حضرت را صادر کرد . ماموارن شاه ایران در حالی به محضر مبارک آن
حضرت مشرف شدند که ریش خود را تراشیده و از سبیل های بلند برخوردار بودند .
رسول گرامی اسلام (ص) تا نگاه به آنها نمود ناراحت شدند و فرمودند : وای بر شما !
چه کسی به شما گفته ریش خود را بتراشید و سبیل خود را بلند نگه دارید . آنها گفتند :
پادشاه ایران دستور داده است .
رسول خدا (ص) فرمود :
(( وَ لکن رَبّی اَ مَرَنی باعفاء لـِحیَتی وَ قَصِّ شارِبی ))
اما پروردگار من دستور به گذاشتن ریش و کوتاه کردن سبیل ها داده است .
((بحار الانوار ، ج20 ،ص 389 )

 

 

حتما ببینید

23659

نماز و روزه استیجاری

مختصری در احکام نماز و روزه استیجاری مسأله ١٥٣٣ بعد از مرگ انسان مى‏شود براى …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*